Resuscytacja dziecka

Nagłe zatrzymanie krążenia nie jest częstym zjawiskiem wśród populacji pediatrycznej, niemniej rokowanie podobnie jak u osób dorosłych jest bardzo niskie. Przeżywalność w NZK szacuje się na 8% w Europie. Pomoc dziecku wiąże się z ogromnym stresem, ze względu na gorsze przygotowanie oraz ładunek emocjonalny. Warto więc być dobrze przygotowanym na sytuację resuscytacji dziecka.

1. Dzieci są inne
2. Łańcuch przeżycia
3. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
4. Pierwsza pomoc pediatryczna

Dzieci są inne

Nie powinniśmy traktować dzieci jako małych dorosłych. Dzieci mają swoje odmienności anatomiczne i fizjologiczne które wpływają na przyczyny zatrzymania krążenia oraz samo postępowanie w NZK. Warto więc zdać sobie sprawę z kilku różnic:

• Duża głowa – potylica u małych dzieci, krótka szyja, duży język powodują, iż w pozycji leżącej na plecach dzieci mają tendencję do przyginania główki i upośledzania drożności dróg oddechowych
• Dzieci do 6 miesiąca życia oddychają głównie przez nos – nieżyt nosa może powodować utrudniony oddech
• Ograniczone możliwości kompensacyjne – dzieci są bardziej wrażliwe na wychłodzenie, odwodnienie, niedotlenienie
• Nagłe zatrzymania krążenia jest częściej spowodowane przyczyną wtórną, oddechową np. aspiracją ciała obcego, zapaleniem oskrzeli, płuc czy podtopieniem. Rzadziej występuje przyczyna krążeniowa.
• Dzieci mają węższe drogi oddechowe, ze zwężeniem poniżej strun głosowych co predysponuje do cięższego zapalenia podgłośniowe krtani (krup) czy zapalenia oskrzelików.

Kluczowym jest wczesne rozpoznanie niepokojących objawów, gdyż w myśl zasady „lepiej zapobiegać niż leczyć” rozpoznanie potencjalnego stanu zagrażającego życiu zwiększa przeżywalność. Zapraszamy na nasze pozostałe wpisy dotyczące gorączki, anafilaksji czy aspiracji ciała obcego. Można wykorzystać schemat badania ZOK bądź SOS:

• Z – Zachowanie (Świadomość)
• O – Oddech (Oddech)
• K – Kolor skóry (Skóra)

Jeżeli niepokoi nas wysiłek oddechowy (głośny oddech, użycie dodatkowych mięśni, przymuszona postawa ciała), zachowanie (pogorszenie kontaktu, nadmierna senność) bądź kolor skóry ( purpurowy, blady, nieblednąca wysypka) należy zareagować zgłaszając się na najbliższy SOR bądź wezwać Zespół Ratownictwa Medycznego (ZRM).

Łańcuch przeżycia

Warto zapoznać się z koncepcją Łańcucha Przeżycia. Ma ona na celu usystematyzowanie priorytetów w postępowaniu przedszpitalnym z osobą w stanie zagrożenia życia. Zakłada, iż łańcuch jest tak silny jak jego najsłabsze ogniowo:

• Rozpoznanie dziecka w stanie zagrożenia życia i wezwanie pomocy pod numerem 112/999
• Rozpoczęcie czynności resuscytacyjnych
• Użycie Automatycznego Defibrylatora Zewnętrznego (AED)
• Wykwalifikowana, specjalistyczna pomoc

Biorąc pod uwagę średni czas dojazdu ZRM na miejsce zdarzenia dziecko nie ma szans na przeżycie, jeżeli świadek zdarzenia nie podejmie się resuscytacja. Należy zwrócić uwagę, że pierwsze 3 ogniwa zależą od nas, przechodniów i rodziców.

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa u dzieci wdrażana jest w przypadku braku reakcji i oddechu u dziecka. Dziecko będziemy definiować jako osobę do pojawienia się cech pokwitania (z wyjątkiem noworodków tuż po narodzeniu, gdzie postępowanie odbiega od standardowego algorytmu). Także, jeżeli widzimy 12 letnie „wyrośnięte” dziecko, wyglądem przypominającego dorosłego możemy zastosować schemat przeznaczony dla osób dorosłych.

• Oceń własne bezpieczeństwo
• Oceń świadomość potrząsając za ramiona bądź łaskotając
• Wezwij pomoc i zorganizuj AED, możesz poprosić konkretną osobą bądź skorzystać z trybu głośnomówiącego aby nie przerywać czynności
• Udrożnij drogi odchylając głowę do tył (pozycja węsząca) stosując manewr czoło-żuchwa, u małych dzieci wystarczy pozycja neutralna
• Oceń oddech przez maksymalnie 10 sekund (powinieneś wyczuć 2 oddechy)
  – Jeżeli oddycha prawidłowo, ułóż w pozycji bezpiecznej i czekaj na pomoc (uważaj na gasping – oddech agonalny)
  – Jeżeli nie oddycha, bądź oddycha nieprawidłowo przejdź dalej
• Wykonaj 5 wdechów ratowniczych ( w przypadku małych dzieci obejmij ustami również nos), oddech powinien trwać 1 sekundę i być wystarczającym, aby unieść klatkę piersiową
• Oceń szybko stan dziecka, w poszukiwaniu oznaki krążenia
• Przystąp do prowadzenia ucisków klatki piersiowej z częstością 100-120/min w stosunku 30 ucisków do 2 wdechów. na głębokość 1/3 przednio-tylnego wymiaru klatki piersiowej, pamiętając o relaksacji czyli pełnym odprężeniu się klatki piersiowej. Jeżeli jesteś przeszkolony możesz stosować stosunek 15:2. Klatkę uciskamy na jej środku (1/3 dolnej części mostka). U małych dzieci można użyć 2 kciuków, natomiast w przypadku większych dzieci jednej ręki.
• Jeżeli AED jest dostępne, uruchom je i stosuj się do zaleceń. W przypadku dzieci poniżej 8 roku życia (<25kg) powinniśmy użyć elektrod pediatrycznych bądź zredukować energię z użyciem klucza pediatrycznego. Jeżeli nie mamy takiej możliwości powinniśmy zastosować elektrod dla osób dorosłych. Elektrody naklejamy w pozycji przednio-bocznej chyba że z uwagi na małą powierzchnię klatki piersiowej jest to niewykonalne. Wtedy wskazana jest pozycja przednio-tylna.

Pierwsza pomoc pediatryczna

Resuscytacja dziecka ma na celu podtrzymanie funkcji życiowych, przepływu krwi przez najważniejsze narządy. Kupujemy w ten sposób czas do przyjazdu personelu medycznego. Użycie AED zwiększa przeżywalność, szczególnie w przypadkach gdy do utraty świadomości doszło nagle i podejrzewamy przyczynę sercową. Pamiętajmy o tym, iż dziecku w stanie NZK nie jesteśmy już w stanie bardziej zaszkodzić, w związku z czym nie powinniśmy się obawiać gdy zrobimy coś niezgodnie ze schematem. W przypadku dzieci u których częściej mamy do czynienia z wyczerpaniem się możliwości kompensacyjnych organizmu, kluczowym jest wykonywanie wdechów w celu dostarczenia tlenu do płuc. Udzielanie pierwszej pomocy dzieciom wiąże się z ogromnym stresem w związku z czym warto wziąć udział w pediatrycznym kursie pierwszej pomocy, aby przygotować się na wypadek sytuacji ekstremalnej.