Jak udzielić pierwszej pomocy dorosłemu, dziecku i niemowlakowi w sytuacji zachłyśnięcia, zadławienia, zaksztuszenia? Pierwsza pomoc w zadławieniu!
Światowa organizacja zdrowia WHO, podaje iż niedrożność dróg oddechowych jest jedną z 5 głównych przyczyn zgonów u dzieci. Wśród osób dorosłych równie często dochodzi do zadławień jednak ze względu na anatomię, fizjologię dziecka i ich ciekawość świata są one szczególnie narażone. Wokół zadławień narosło wiele mitów z którymi postaram się niżej rozprawić. Zadławienie u dziecka jest sytuacja bardzo stresującą, warto więc zaznajomić się z najważniejszymi zasadami pierwszej pomocy.
Postępowanie w zadławieniu u osób dorosłych i dzieci
Wyróżniamy dwa rodzaje zadławień (niedrożności dróg oddechowych):
–Niedrożność dróg oddechowych częściową
–Niedrożność dróg oddechowych całkowitą
Częściowej niedrożności dróg oddechowych zapewne każdy z nas kiedyś doświadczył. Kęs pokarmu dostający się do dróg oddechowych powoduje podrażnienie nerwu gardłowo-językowego, krtaniowego powodując nasilony kaszel. Podczas epizodu zadławienia możemy kaszleć, wydawać dźwięki, czy poinformować innych o zaistniałej sytuacji. Na tym etapie dochodzi do częściowego zablokowania dróg oddechowych, powietrze przepływa przez nasze struny głosowe pozwalając na wokalizację.
W takiej sytuacji nie ma potrzeby wykonywania żadnych rękoczynów! Nie oklepujemy pleców ani nie unosimy rąk!
Osoby doświadczające epizodu zadławienia z zachowanym efektywnym kaszlem zachęcamy do kaszlu i obserwujemy ich stan zdrowia!
Całkowita niedrożność dróg oddechowych jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Ciało obce dostające się do dróg oddechowych powoduje całkowitą ich obturacje co powoduje niedotlenienie i szybkie pogorszenie stanu zdrowia. Osoba z całkowitą niedrożnością dróg oddechowych objawia się nieefektywnym, cichym kaszlem, oraz sinicą. W takiej sytuacji należy działać szybko!
Poniższe postępowanie dotyczy osób powyżej 1 roku życia czyli dzieci i osób dorosłych.
Wykonujemy 2 rękoczyny:
- Uderzenia w okolicę między łopatkową. Stajemy za osobą poszkodowaną. Jedną ręką obejmujemy ją z przodu, zabezpieczając przed upadkiem. Drugą ręką uderzamy w okolicę między łopatkową. Pozycja powinna być lekko pochylona do przodu. Wykonujemy 5 uderzeń. W przypadku małych dzieci możemy przełożyć je przez swoje kolana.
- Rękoczyn Heimilicha – wykonujemy uciśnięcia nadbrzusza. Stajemy za osobą poszkodowaną, pozycja powinna być lekko pochylona do przodu. Obejmujemy ją, rękę formujemy w pięść i uciskamy nadbrzusze. Wykonujemy 5 uciśnięć.
U osób doświadczających epizodu zadławienia z nieefektywnym, cichym kaszlem wykonujemy rękoczyny udrażniające drogi oddechowe tj. uderzenia w okolice między łopatkową i uciśnięcia nadbrzusza.
Rękoczyny kontynuujemy do czasu utraty świadomości bądź powrotu oddechu. W sytuacji utraty świadomości przystępujemy niezwłocznie do resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Postępowanie w zadławieniu u niemowląt
Postępowanie w przypadku zadławienia w sytuacji nieefektywnego kaszlu i braku oddechu wygląda zgoła inaczej w przypadku niemowląt.
Jeżeli nie byłas/eś świadkiem zdarzenia, podejrzewaj aspiracje ciała obcego w sytuacji wystąpienia nagłych objawów (świst, kaszel, ślinienie, pobudzenie, wysiłek oddechowy), wystąpienia objawów podczas jedzenia bądź zabawy. Jeżeli dziecko jest efektywne, kaszle, reaguje – obserwujemy jego stan i przyjmujemy postawę wyczekującą. Kaszel jest najefektywniejszym sposobem na pozbycie się ciała obcego.
W sytuacji całkowitej niedrożności dróg oddechowych u niemowląt (FBAO – Foreign Body Airway Obstruction) wzywamy pomoc, a następnie wykonujemy 2 rękoczyny:
- Uciśnięcia klatki piersiowej. Układamy niemowlę na swoim przedramieniu, głowa powinna znajdować się nieco niżej niż tułów. Następnie wykonujemy 5 energicznych uciśnięć klatki piersiowej
- Uderzenia w okolice między łopatkową. Przekładamy sobie dziecko na drugą kończynę i wykonujemy 5 uderzeń okolicy między łopatkowej.
W przypadku braku pomocy, wybieramy numer alarmowy 112/999, uruchamiamy funkcję głośnomówiącą i przystępujemy do rękoczynów. Celem jest pozbycie się przyczyny niedrożności, a nie wykonanie określonej ilości powtórzeń. Oba rękoczyny wykonujemy do momentu odzyskania oddechu i pozbycia się ciała obcego, bądź do utraty świadomości niemowlęcia. W takiej sytuacji przystępujemy do resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Można podjąć jednorazową próbę wygarnięcia ciała obcego jeżeli je uwidocznimy. Nie robimy nic na ślepo!
Postępowanie w zadławieniu w 4 krokach
- Rozpoznaj objawy całkowitej niedrożności dróg oddechowych i wezwij pomoc, nie opóźniając udzielenia pomocy.
- Wykonaj 5 uderzeń w okolice międzyłopatkową.
- W przypadku braku skuteczności ww metody, wykonaj uciśnięcia klatki piersiowej (u niemowląt), bądź nadbrzusza ( u dzieci >1r.ż. i dorosłych). Powtarzaj do skutku bądź utraty świadomości.
- W przypadku utraty świadomości, pojawienia się wiotkości, przystąp do resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Dlaczego warto nauczyć się pierwszej pomocy?
Mediana czasu dotarcia zespołu ratownictwa medycznego (ZRM) w Polsce wynosi 15 minut poza miastem. Mała ilość ZRM oraz mnogość zdarzeń powoduje, iż jeżeli my nie udzielimy pierwszej pomocy drugiej osobie, ta może nie doczekać się specjalistycznej pomocy. Zgodnie z koncepcją łańcucha przeżycia to od świadka zdarzenia zależy życie drugiej osoby w tym naszego dziecka. Warto więc wziąć udział w kursie pierwszej pomocy, bądź pediatrycznym kursie pierwszej pomocy, aby wyrobić w sobie pewnych automatyzmów i nabrać pewności siebie. Całkowita niedrożność dróg oddechowych zabija w ciągu kilku minut. Wracaj do powyższego wpisu co jakiś czas , aby uaktualnić sobie wiedzę i powtórzyć najważniejsze etapy.