Nagłe zatrzymanie krążenia jest główną przyczyną zgonów w Europie. Wśród populacji europejskiej każdego roku dotyka 700 000 osób. Przeżywalność w NZK w Polsce i Europie wynosi ok 8%, szacuje się jednak, że statystykę te możemy poprawić 2-4 krotnie gdy przystąpimy niezwłocznie do resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO). Resuscytacja krążeniowo-oddechowa składa się z ucisków klatki piersiowej, oddechów zastępczych oraz użycia automatycznego defibrylatora zewnętrznego. Według koncepcji łańcucha przeżycia, defibrylacja stanowi trzecie ogniwo, które zależy od świadka zdarzenia. Według badań każda minuta zwłoki w użyciu AED zwiększa śmiertelność o 10%. Według jednej z publikacji, przeżywalność w przypadku użycia AED poniżej 3 minut wyniosła 74%. Szacuje się więc, że czas użycia AED powinien więc wynieść poniżej 3 minut.
Jak użyć AED?
Automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED) – jest półautomatycznym urządzeniem, mającym na celu dostarczenie impulsu elektrycznego do serca, celem leczenia zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca. Jest to urządzenie bezpieczne i proste w obsłudze. Obsługa polega na uruchomieniu urządzenia oraz stosowania się do poleceń głosowych. Urządzeń dostępnych na rynku jest wiele, natomiast każde z nich działa na takiej samej zasadzie. Urządzenie po uruchomieniu wydaje polecenia. Należy pamiętać, iż AED wykorzystujemy najszybciej jak tylko się da, bez zbędnej zwłoki. Podczas obsługi urządzenia powinniśmy kontynuować resuscytację krążeniowo-oddechową, tak, aby minimalizować przerwy bez rzutu serca i perfuzji najważniejszych narządów. W zestawie z urządzeniem znajdują się 2 elektrody. Naklejamy je na prawej piersi (pod prawym obojczykiem) oraz pod lewą pachą, równolegle do podłoża (w pozycji pionowej). Na elektrodach znajdują się infografiki pomagające w orientacji. Klatka piersiowa powinna być sucha oraz pozbawiona nadmiernego owłosienia. AED może być wykorzystane w środowisku wilgotnym, najważniejsze, aby klatka pozostawała sucha. Biżuteria na klatce piersiowej oraz biustonosz powinny zostać ściągnięte. Kardiowerter-defibrylator (ICD) oraz stymulatory nie są przeciwwskazane – należy zachować odstęp 12cm, jednak z uwagi na najczęstsze usytuowanie pod lewym obojczykiem, nie musimy się tym przejmować. Urządzenie po naklejeniu elektrod wykona analizę rytmu serca (EKG), na podstawie którego zadecyduje o wykonaniu defibrylacji. W przypadku rytmu nie do defibrylacji urządzenie zaleci kontynuowanie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. W przypadku zaburzeń rytmu serca zaleci wyładowanie oraz rozpocznie ładowanie. Podczas analizy nie należy dotykać poszkodowanego. Po naładowaniu urządzenia należy ocenić bezpieczeństwo, upewnić się że nikt nie dotyka osoby poszkodowanej i nacisnąć migający przycisk WYŁADOWANIE. Następnie wznowić resuscytację. Działanie AED można porównać do wykonania resetu komputera. Urządzenie wykonuje depolaryzacje wszystkich komórek mięśnia sercowego w celu zatrzymania zaburzeń rytmu serca, dlatego po defibrylacji osoba nigdy nie będzie miała czynności życiowych! Należy wznowić niezwłocznie uciski klatki piersiowej. Analiza rytmu serca wykonywana jest co 2 minuty, dlatego urządzenia nie wyłączamy. Jest to odpowiedni moment, aby wykonać zmianę osób uciskających klatkę piersiową. Czasami konieczne jest wykonanie kilku wyładowań.
Użycie AED u dzieci
Rytmy defibrylacyjne występują częściej u dorosłych ze względu na częściej spotykane zaburzenia rytmu serca spowodowane przyczyną sercową jak np. zawał mięśnia sercowego. Niemniej zarówno u dorosłych jak i u dzieci użycie AED jest priorytetowe, szczególnie gdy do zatrzymania krążenia dochodzi nagłe (np. podczas sportu). Urządzenia AED są wyposażone w specjalne elektrody pediatryczne, które stosujemy <8 r.ż. lub <25kg. Są one mniejszych rozmiarów i dostarczają mniejszą energię. Poniżej 1 r.ż. urządzenia AED co do zasady niestosujemy. Część urządzeń ma przełączniki bądź klucze pediatryczne do redukcji energii. W sytuacji braku elektrod dla dzieci zaleca się użycie energii jak u osób dorosłych. W związku z małą klatką piersiową, może istnieć konieczność zastosowania ułożenia przednio-tylnego (elektrody nie powinny się dotykać). W takiej sytuacji jedną elektrodę naklejamy na środku klatki piersiowej, natomiast drugą w położeniu między łopatkowym, tak aby serce znajdowało się pomiędzy elektrodami. Warto to wcześniej przećwiczyć na kursie pediatrycznym.
Gdzie znaleźć AED?
Defibrylatory możemy znaleźć w coraz większej liczbie miejsc. AED dostępne są najczęściej w miejscach użyteczności publicznej jak dworce, szkoły, urzędy miasta, baseny, lotniska, boiska, jednostki ochotniczej straży pożarnej, komisariaty, muzea, rynki, place czy galerie handlowe. Co raz częściej AED możemy znaleźć również na osiedlach, czy marketach. Warto sprawdzić gdzie najbliższej naszego miejsca zamieszkania można znaleźć to ratujące życie urządzenie. AED oznakowane jest sercem i błyskawicą na zielonym tle. Jeżeli nie znamy lokalizacji urządzenia dyspozytor powinien nam je wskazać. Ma od dostęp do map i może nas poinstruować gdzie mamy je szukać. Możemy również skorzystać z różnych aplikacji i map, takich jak Geoportal, OpenAEDMap, StayingAlive czy Ratuj z sercem. Wpisując frazę AED mapa możemy bez problemu uzyskać dostęp do map z lokalizacją urządzeń.
AED ratuje życie!
Defibrylator AED ratuje życie. Urządzenie jest proste w obsłudze, niemniej wymaga pewnej wprawy. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa jest bardzo stresująca, dobrze jest więc wziąć udział w kursie pierwszej pomocy Poznań, nabrać pewność siebie i wyrobić w sobie prawidłowe automatyzmy. Każda minuta zwłoki jest na wagę złota! Urządzenie powinno być ogólnodostępne i regularnie sprawdzane. Nie należy jednak zapominać o edukacji i regularnym treningu praktycznym BLS-AED. Warto zwiększać świadomość wśród najmłodszych, użycie AED jest proste, intuicyjne i bezpieczne nawet wśród dzieci. Warto więc zwrócić uwagę na edukację od pierwszych klas szkoły podstawowej, na kursach z pierwszej pomocy dla dzieci.